Chúng ta hãy nói về những gì liên quan tới vấn đề đã vượt ra khỏi phạm vi nhỏ hẹp của một địa phương: đưa các tài năng thể thao của Việt Nam thăng hoa trên vũ đài châu lục và thế giới.

Tại giải Vô địch Điền kinh châu Á 2007 vừa kết thúc, cô gái TPHCM Trương Thanh Hằng đoạt 1 HCV, 1 HCĐ ở các cự ly 800 và 1.500m; cô gái Thái Nguyên Vũ Thị Hương đoạt 1 HCB, 1 HCĐ ở 100 và 200m, cùng với tấm vé vào thẳng cuộc đua tại Olympic Bắc Kinh 2008.

Vũ Thị Hương, HCB châu Á 100m

Đến giờ phút này, những thông tin kể trên không còn là mới nữa, nhưng tôi vẫn muốn nhắc lại đầy đủ để những ai thích và hiểu những gian khó, nhọc nhằn của môn điền kinh được thêm một lần “nhấm nháp” hương vị ngọt ngào của thành công này - một thành công chưa từng có trong lịch sử điền kinh Việt Nam, thậm chí còn là một sự kiện chấn động trong lịch sử thể thao Việt Nam.

Nhưng sau phút giây say sưa này, chúng ta hãy tạm quên đi những gì gọi là địa phương, chỉ cần nhớ rằng hai cô là người Việt Nam, để nói về những gì liên quan tới vấn đề đã vượt ra khỏi phạm vi nhỏ hẹp của một địa phương: đưa các tài năng thể thao của Việt Nam thăng hoa trên vũ đài châu lục và thế giới.

Xin trở lại quá khứ khoảng 15 năm trước. Khi ấy chúng ta có một nữ hoàng ở cự ly ngắn: Trương Hoàng Mỹ Linh. Về thể hình và tố chất, Mỹ Linh có đủ để có thể thăng hoa ở các cự ly 100 và 200m.

Và thăng hoa thật, nhưng chỉ trong phạm vi quốc gia. Mỹ Linh là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên vượt qua chặng đường 100m chỉ hết 11”50 (ghi bằng đồng hồ bấm tay) và đó là thành tích tốt nhất trong sự nghiệp thể thao của cô kéo dài hơn chục năm, kể từ 1983.

Có một điều đáng chú ý: một cách không chính thức, người ta ghi nhận rằng thành tích ghi nhận bằng đồng hồ bấm tay bao giờ cũng tốt hơn ghi nhận bằng đồng hồ điện tử khoảng 24% giây.

Nếu vậy thì KLQG 11”50 của Mỹ Linh tương đương với 11”74 của đồng hồ điện tử. Lớn tuổi hơn Mỹ Linh một chút, ở Đông Nam Á thời đó cũng có một nữ hoàng cự ly ngắn: Lydia de Vega (Philippines).

Đó là nhà vô địch 100m ở SEA Games 16 với thành tích 11”44, rồi đoạt tiếp HCV ở SEA Games 17 với thành tích 11”60. Hơn thế nữa, Lydia de Vega còn vô địch châu Á trong các năm 1983 (11”82) và 1987 (11”43). Trong khi đó, thành tích tốt nhất của Mỹ Linh (ở SEA Games 16) là 11”76.

Ở thời điểm ấy, hầu như chẳng có nhà chuyên môn nào (và có lẽ cả chính Mỹ Linh) tin rằng điền kinh Việt Nam có thể thành công trong nội dung cự ly ngắn tại SEA Games.

Và thực tế quả đúng như vậy, chưa bao giờ Mỹ Linh chiếm được dù chỉ là ngôi thứ ba trong mọi cuộc thi tài vùng Đông Nam Á, nói gì đến cấp châu lục. Thua ngay từ trong suy nghĩ đến đường chạy thực sự.

Tại sao vậy? Lydia de Vega thường xuyên tập luyện và thi đấu trên đường chạy trải nhựa tổng hợp, đúng tiêu chuẩn quốc tế, lại thường xuyên được các HLV trình độ thế giới kèm cặp.

Còn Mỹ Linh? Đó là đường chạy đất nện ở Hoa Lư, ở sân Thống Nhất (mãi sau này đường chạy ở sân Thống Nhất mới được trải nhựa tổng hợp), còn tập luyện thì chỉ là “cơm chấm cơm” (theo cách nói vui của lãnh đạo thể thao TPHCM hồi đó), nghĩa là thầy nội dạy trò nội.

Cần ghi nhận những đóng góp không nhỏ của HLV Hoàn Vũ trong thành công của Mỹ Linh: bằng chí cầu tiến, ham học, đã tự học qua tài liệu nước ngoài và áp dụng vào huấn luyện cho Mỹ Linh, đưa cô tới được cái đỉnh của quốc gia gần chục năm trời.

Nhưng dầu sao đó cũng chỉ là cái ngưỡng cuối cùng của khả năng HLV nội thời đó ít được bồi dưỡng nâng cao về chuyên môn, hầu như không có điều kiện cập nhật tri thức huấn luyện mới nhất của thế giới.

Ngoài ra, trong suốt sự nghiệp thể thao kéo dài hơn chục năm của mình, dù Mỹ Linh cũng có được vài chuyến tập huấn ngắn hạn ở nước ngoài, nhưng với cung cách đầu tư  rời rạc, đào tạo nâng cao theo cách được chăng hay chớ, không có hệ thống và thiếu khoa học như vậy thì đâu có thể tạo nên được sự chuyển đổi về chất trong năng lực VĐV.

Mỹ Linh không sao thăng hoa nổi ở đấu trường quốc tế là vì thế, dù bản thân cô có đầy đủ những tố chất tốt, không hề kém Vũ Thị Hương hiện nay. Chỉ khác một điều: để có được thông số 11”33, Vũ Thị Hương được đào tạo, huấn luyện trong điều kiện tốt hơn hẳn. Đó là “bí quyết” để Vũ Thị Hương giành 1 HCB, 1 HCĐ và tấm vé tới Olympic Bắc Kinh 2008.

Trở lại “chuyện xưa” dài dòng như vậy là để thấy được chuyện nay: không hề có cái gọi là “người Việt Nam không thể thành công tại đấu trường điền kinh quốc tế”. Chúng ta không thiếu những tài năng, và một khi những tài năng ấy được phát hiện kịp thời, được đầu tư đào tạo, huấn luyện một cách đúng đắn, khoa học, thì hoàn toàn có thể thành công trong bất cứ việc gì, trong bất cứ cuộc đọ tài sòng phẳng nào trên vũ đài quốc tế.

Trương Thanh Hằng, HCV châu Á nội dung 800m

Thành công của Vũ Thị Hương, của Trương Thanh Hằng có giá trị vô cùng to lớn không chỉ về thành tích thể thao, mà còn khơi dậy sự tự tin, thúc đẩy ý chí phấn đấu của toàn thể giới thể thao Việt Nam: một lĩnh vực xưa nay được coi là khó khăn nhất, tưởng như không thể thành công - cự ly ngắn và trung bình - mà còn có thể thành công, thì mọi lĩnh vực khác càng không phải là giới hạn thành công của chúng ta.

Chợt nhớ tới một sự kiện khác: làm sao VN có được 1 HCB, 1 HCĐ châu Á và nhất là tấm vé vào thẳng Olympic, nếu như Vũ Thị Hương bị loại vĩnh viễn khỏi ĐTQG - điều mà người ta đã làm một cách vô lý 2 năm trước. May mà vẫn còn có người tỉnh táo, công tâm, để kịp thời dẫn tới việc xóa án và tiếp tục tạo điều kiện cần thiết cho Vũ Thị Hương phát triển tài năng.

Đào tạo, chăm sóc VĐV đâu chỉ đơn giản là cho họ miếng ăn, đồ mặc hay kỹ thuật chuyên môn, mà còn cả sự quản lý, động viên một cách đúng mức, đúng lúc, hợp tình hợp lý và vô tư, khách quan, thật sự vì sự nghiệp chung.

Mừng đón thành công của Vũ Thị Hương, của Trương Thanh Hằng cũng là mừng đón một bước tiến trong công tác đào tạo, huấn luyện và chăm sóc tài năng thể thao.Từ đó có thể tin rằng một khi tất cả những gì là đúng hoặc sai trong thời gian qua được nhận chân để phát huy hoặc sửa đổi kịp thời, ắt sẽ còn nhiều những Hương, những Hằng mới nữa trong bước đường đi lên của thể thao Việt Nam.

(Theo Thể thao TP.HCM)