Khi một HLV của một đội tuyển quốc gia quả quyết rằng đội bóng của ông tụt hậu so với các đối thủ tới cả... một thế kỷ, đó có thể là một sự thậm xưng. Tuy nhiên, điều này lại hoàn toàn đúng với trường hợp của Jelle Goes - HLV trưởng đội tuyển Estonia.

Đội tuyển Estonia có trận đấu quốc tế chính thức đầu tiên vào năm 1920 và đó là thất bại nặng nề tới 0-6 trước Phần Lan, một đối thủ cũng chẳng mấy tiếng tăm tại Châu Âu. Một so sánh nhỏ: trước đó 48 năm, đội tuyển Anh đã hòa không bàn thắng với người anh em Scotland trong lần đầu ra mắt.

Sau lần đầu ra quân, Estonia đã có thêm khoảng 100 trận đấu nữa (con số thống kê chính xác vẫn còn gây ra nhiều tranh cãi có người ta vẫn chưa thống nhất với nhau về những trận đấu chính thức và không chính thức).

Tuy nhiên, sau thất bại tới 1-8 trước Latvia vào tháng 08/1942, đội tuyển Đông Âu này đã có 50 năm vắng bóng trên đấu trường quốc tế trước khi tái xuất bằng trận hòa 1-1 với Slovenia.

Không phải chờ tới khi Estonia trở thành một thành viên của Liên bang Xô Viết, nền bóng đá của quốc gia này vốn vẫn luôn rất èo uột và thuộc loại chậm phát triển nhất khu vực Đông Âu.

Tại những đất nước nhỏ bé như Latvia và Litva, các CLB Daugava và Zalgiris dẫu sao cũng đã đại diện được cho quê hương mình với những thành công nhất định. Trong suốt 55 năm của nền bóng đá Xô Viết, Zalgiris được xếp ở vị trí thứ 23 còn Daugava đứng sau 4 bậc.

Trong khi đó, Kalev Tallin, CLB vào loại sừng sỏ nhất của Estonia đứng  mãi tận thứ 53 và chỉ có hai mùa duy nhất được chơi tại giải vô địch Liên bang Xô Viết với hiệu số bàn thắng thua tổng cộng là ... -100.

Becks được chào đón như một ngôi sao màn bạc khi đặt chân tới thủ đô Tallinn của Estonia không phải vẻ ngoài hấp dẫn của anh mà chỉ đơn giản vì bóng đá chỉ là ... hàng chợ tại đất nước này

Vậy người dân Estonia đam mê môn thể thao nào đến nỗi bỏ quên cả bóng đá, môn thể thao đồng đội hấp dẫn nhất hành tinh.

Câu trả lời rất ngắn gọn: tại Estonia, bóng rổ, đua xe đạp và trượt tuyết mới là vua chứ không phải túc cầu.

Trong những năm gần đây, thành công của thủ môn Mart Poom tại các sân cỏ nước Anh đã góp phần giới thiệu hình ảnh bóng đá Estonia ra khắp cựu lục địa nhưng chỉ cần nhìn sơ qua những số liệu thống kê về khán giả tại đất nước này cũng có thể thấy những gì mà thủ thành dự bị của Arsenal làm được vẫn còn quá nhỏ bé.

Trong khi những trận chung kết của các giải bóng rổ thu hút được trung bình 3.500 người tới xem còn giải vô địch thế giới trượt tuyết thậm chí kéo được gần 15.000 người ra khỏi nhà thì con số khán giả trung bình tại các trận đấu bóng đá của giải vô địch hàng đầu Estonia năm vừa qua chỉ là... 166.

Dẫu sao thì những người hâm mộ bóng đá lạc quan và... hiếm hoi tại đất nước này vẫn cho rằng thứ hạng 110 tại bảng xếp hạng của FIFA hiện nay đã là một thành quả lớn dù cho Estonia đã thua cả 6 trận tại vòng loại Euro 2008 và chưa có nổi 1 bàn thắng nào.

Dù thua với tỷ số 0-1 nhưng Estonia (áo xanh) đã làm chậm đáng kể bước tiến của Croatia tại vòng loại Euro 2008

Bóng đá ở Estonia bị ảnh hưởng nhiều bởi chính trị. Vào năm 1980, bóng đá ở đất nước này bắt đầu được hồi sinh với một trận đấu biểu diễn giữa hai đội bóng đại diện cho các đài phát thanh và truyền hình địa phương.

Thế nhưng, một đám đông khán giả lớn hơn rất nhiều so với dự kiến đã kéo tới sân nhưng không phải để theo dõi trận đấu mà là để tổ chức một cuộc biểu tình chống Xô Viết có quy mô vào loại lớn nhất trong lịch sử.

Bạo động đã nổ ra và kéo theo đó là những cuộc tranh cãi về nền độc lập cho Estonia. Cuối cùng, mẫu thuẫn lên tới đỉnh điểm khi 40 trí thức hàng đầu cùng nhau ký vào một bức thư phản đối việc Nga hóa xã hội Estonia.

Nhận thấy sức mạnh của bóng đá, Roman Ubakivi - một HLV tuyến trẻ - đã ngay lập tức tiến hành việc tuyên truyền tái thiết nền bóng đá ở quê hương mình.

Ông tuyên bố: "Khi còn nhỏ, tôi đã muốn thành lập một tổ chức vũ trang để giải phóng Estonia. Nhưng tôi đã nhanh chóng nhận ra rằng đó là con đường đầy mạo hiểm và tôi quyết định tìm cho mình một con đường khác. Thành lập đội tuyển bóng đá quốc gia Estonia là sự lựa chọn của tôi".

Đội bóng Lobel (Những chú sư tử) của Ubakivi đã có ngay những thành công đầu tiên khi tham gia các giải trẻ của vùng Scandinavi và sau đó trở thành nòng cốt cấu thành nên đội tuyển quốc gia Estonia đầu những năm 90 của thế kỷ trước.

Aivar Pohlak - vị chủ tịch có vẻ ngoài lãng tử của LĐBĐ Estonia - đánh giá rất cao những gì mà bậc tiền bối Roman Ubaviki đã đóng góp cho bóng đá nước này

Công lao của Ubaviki đã được ghi nhận bởi Aivar Pohlak, người trở thành chủ tịch Liên đoàn bóng đá Estonia (EJL) hồi tháng 3 vừa qua. Ubaviki được đánh giá là một đặt nền móng gây dựng nền bóng đá Estonia trong kỷ nguyên độc lập.

Ông đã thành lập CLB Flora Tallinn năm 1990 và cốn hiến cho đội bóng này ở cả cương vị cầu thủ, HLV lẫn chủ tịch. Flora Tallinn chính là đội bóng thành công nhất trong lịch sử hiện đại của Estonia.

Vào năm 1996, Ubavikia lại tạo nên một bước đột phá ghi góp phần vào việc giúp Flora và EJL có nguồn ngân sách lớn để thuê HLV ngoại quốc nắm quyền tại cả CLB lẫn đội tuyển quốc gia.

Jelle Goes, HLV trưởng hiện nay của Estonia, là người thứ 3 nắm quyền tại đội tuyển nhưng là người đầu tiên không đồng thời dẫn dắt Flora.

Goes hiện đang phải chịu rất nhiều sức ép sau chuỗi thành tích không tốt vừa qua của đội tuyển Estonia tại vòng loại Euro 2008.

Tuy nhiên, Goes có quan điểm khá lạc quan. Ông nói: "Chúng ta không cần phải nhìn lại những trận đấu đã qua mà thay vào đó nên nghĩ nhiều về tương lai thì tốt hơn. Nếu tôi nói quá nhiều với các cầu thủ về 6 trận đấu trước, họ sẽ chẳng thu được thêm điều gì bổ ích cả".

Tuy vậy, đương kim Chủ tịch EJL Pohlak không nghĩ vậy và ông này cho rằng những kết quả tiến bộ nhất thiết phải là gạch đầu dòng đầu tiên trong bảng báo cáo công việc của Goes.

Estonia sẽ đón tiếp đội tuyển Anh tại sân nhà của họ, nơi cũng mang tên "Nhà hát của những giấc mơ", và họ đang mơ về một chiến thắng đế thu hẹp khoảng cách ... 1 thế kỷ giữa hai bên

Quả thật sẽ là không công bằng khi đánh giá không đúng mức kết quả thua sát nút Croatia vào hôm thứ Bảy vừa qua của đội tuyển Estonia. Dù thiếu vắng chân sút hàng đầu Andres Oper, Estonia vẫn có một màn trình diễn khác hẳn với một đội bóng đang đứng giữa Hong Kong và Benin trên bảng xếp hạng của FIFA.

Vẫn còn cả một tương lai dài ở phía trước sau khi bóng đá Estonia đã mất cả một thế kỷ tìm đường đi lên. Vì thế, Goes xứng đáng được có thêm vài tháng nữa để chứng tỏ khả năng của mình.

Cơ hội đầu tiên của vị HLV này chính là trận đấu trên sân nhà với đội tuyển Anh, đối thủ mà ông đánh giá là đi trước đội bóng của mình tới cả trăm năm.