Ra đời từ năm 1991 nhưng Cúp Vàng CONCACAF không “non trẻ” với chỉ 14 năm lịch sử như nhiều người nhầm tưởng. Giải vô địch dành cho các quốc gia Bắc, Trung Mỹ và Caribe thực ra đã xuất hiện từ sớm hơn rất, rất nhiều...
Quá khứ
Nói đến Bắc, Trung Mỹ và Caribe, không ít người chắc cũng chỉ kể ra được dăm cái tên như Mỹ, Canada hay Mexico, tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn không như vậy bởi khu vực này có đến 34 quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau, mà toàn những cái tên lạ hoắc như Bermuda, Monsterrat, St Kitts and Nevis... Cũng chính vì thế mà 70 hay 80 năm trước đây, đã chẳng tồn tại một LĐBĐ chung cho Bắc, Trung Mỹ và Caribe - CONCACAF - như hiện tại mà thay vào đó là tình trạng chia năm, sẻ bảy với những CCCF (LĐBĐ Trung Mỹ và Caribe), NAFC (LĐBĐ Bắc Mỹ)... cùng với những giải VĐ khác nhau của riêng mình. Từ năm 1941 đến 1961, CCCF đã tổ chức 10 giải VĐ khu vực, Costa Rica đã 7 lần đăng quang (1941, 46, 48, 53, 55, 60 và 61), còn lại, El Salvador (1943), Panama (1951) và Haiti (1957) mỗi đội lên ngôi 1 lần. Trong khi đó, NAFC có vẻ kém thế hơn, chỉ có 2 lần giải VĐ Bắc Mỹ diễn ra vào các năm 1947 và 1949 với chức vô địch đều thuộc về Mexico.
Năm 1961, LĐBĐ Bắc Trung Mỹ và Caribe CONCACAF ra đời trên cơ sở sự sáp nhập CCCF cùng NAFC, để rồi năm 1963, giải vô địch khu vực Bắc Trung Mỹ và Caribe (CONCACAF Campeonato de Naciones) lần đầu tiên được tổ chức tại El Salvador với sự tham gia của 9 quốc gia. Năm đó, Costa Rica đã đánh bại El Salvador trong trận CK năm đó. Sau đó, giải VĐ CONCACAF diễn ra theo chu kỳ 2 năm/lần cho đến tận năm 1971, trong giai đoạn này, Mexico đã chiến thắng vào các năm 1965 và 1971, Guatemala (1967), Costa Rica (1969).
Đến năm 1973, CONCACAF quyết định một lần nữa thay đổi thể thức của giải đấu. Các đội tham dự VCK CONCACAF Campeonato sẽ chơi vòng tròn 1 lượt tính điểm, đội đứng đầu lên ngôi vô địch, đồng thời, giành luôn chiếc vé dự VCK World Cup dành cho khu vực CONCACAF. Ngay tại VCK CONCACAF Campeonato 1973 trên sân nhà Port au Prince, Haiti đã gây ra cú sốc lớn khi trở thành nhà vô địch, qua mặt tất cả các đại gia như Mexico hay Costa Rica, đồng thời, giành vé tham dự World Cup 1974 tại Đức. Thể thức này được duy trì đến tận năm 1989, trong 4 kỳ CONCACAF Campeonato được tổ chức đã chứng kiến sự đăng quang của 4 đội khác nhau: Mexico vào năm 1977, Honduras (1981), Canada (1985) và Costa Rica (1989).
... Hiện tại
Cúp Vàng CONCACAF ra đời vào năm 1991 không chỉ là sự thay thế cho CONCACAF Campeonato mà còn thể hiện một nỗ lực lớn của LĐBĐ Bắc Trung Mỹ và Caribe nhằm thay đổi tình trạng yếu kém của nền bóng đá khu vực cũng như cải thiện tính cạnh tranh và sự hấp dẫn của giải đấu này.
Cúp Vàng lần thứ nhất diễn ra tại Mỹ là một thành công lớn, đặc biệt là ở khía cạnh khán giả cũng như chất lượng giải đấu. Trong đêm CK tại sân Memorial Coliseum, Los Angeles, có đến 40.000 CĐV đã đến cổ vũ cho đội nhà Mỹ trong trận đấu với Honduras, cuối cùng, Mỹ đã vượt qua Honduras sau một màn “đấu súng” nghẹt thở trên chấm 11m.
Sau đó là đến giai đoạn thống trị của ĐT Mexico tại đấu trường này khi họ vô địch liên tiếp 3 kỳ Cúp Vàng (1993, 1996, 1998). Ngày 25/07/1993, 120.000 người đã có mặt tại sân Azteca (kỷ lục về số khán giả trong lịch sử Cúp vàng CONCACAF) để chứng kiến chiến thắng 4-0 của Mexico trước nhà ĐKVĐ Mỹ. Ngày 21/01/1996, tại sân Memorial Coliseum, Mexico đã bảo vệ danh hiệu của mình khi vượt qua ĐT U23 Brazil với tỷ số 2-0. 2 năm sau, ngày 14/02/1998, Mexico đã vượt qua được sức ép đến từ 91.255 khán giả có mặt trên các khán đài sân Memorial Coliseum để hạ gục ĐT Mỹ bằng bàn thắng duy nhất của Luis Hernandez. Bị ngắt quãng vào năm 2000 và 2002 bởi sự lên ngôi của Canada và Mỹ, Mexico đã trở lại ngai vàng bóng đá CONCACAF khi hạ gục nhà ĐKVĐ thế giới Brazil tại thánh địa Azteca sau một pha solo hoàn hảo của người hùng Daniel Osorno trong hiệp phụ.
1941 - 2005, đã 64 năm trôi qua kể từ lần đầu tiên, bóng đá Bắc, Trung Mỹ và Caribe đã tiến được những bước rất dài...