Từ sau ý tưởng của Tiến sĩ Guru Dutt Sondhi, người Ấn Độ cho đến nay, Asian Games đã trải qua 15 lần tổ chức. Cái hay và cũng là cái may của đại hội này so với Olympic quốc tế là không hề bị ngắt quảng (vì được tổ chức sau đại chiến thế giới lần hai).
Thế rồi cứ “đến hẹn lại lên”, 4 năm một lần, các nền thể thao của các quốc gia và vùng lãnh thổ trong khu vực lại tề tựu về một điểm để cùng nhau tranh tài cao thấp. Và cứ sau mỗi lần đại hội, tấm bản đồ thể thao châu Á lại được vẽ thêm vài nét …
 |
|
Cầu mây nữ đoạt 2/3 HCV của đoàn Thể thao Việt Nam. Ảnh: Quang Thắng
|
Ấn Độ là quốc gia khai sinh, Afghanistan, Burma (tức Myanmar ngày nay), Pakistan và Philippines là những thành viên đầu tiên. Thế nhưng, Nhật Bản với tiềm lực kinh tế vừa trổi dậy nhanh chóng sau chiến tranh thế giới thứ hai lại dẫn đầu bảng xếp hạng toàn đoàn về số huy chương (20 vàng, 24 bạc, 14 đồng). Chủ nhà Asian Games 1-1951, Ấn Độ bằng lòng với vị trí thứ hai (15, 18, 19).
Chỉ đứng sau Iran (8, 5, 2), bốn quốc gia Đông Nam Á lọt vào danh sách 8 hạng đầu có huy chương, gồm Singapore (4, 6, 2) hạng 4, Philippines (3, 5, 7) hạng 5, Indonesia (0, 0, 5) hạng 7 (sau Ceylon), Burma (0, 0, 3).
Sau đó, Nhật Bản độc chiếm ngôi vị số 1 toàn đoàn liên tiếp tại các kỳ Asian Games 2 (38, 36, 24), 3 (67, 41, 30), 4 (73, 65, 23), 5 (78, 53, 33), 6 (74, 47, 23), 7 (72, 51, 49) và 8 (70, 58, 49).
Các quốc gia Đông Nam Á cũng chuyển động tích cực, nhằm cố gắng thu hẹp khoảng cách với nhóm nước Tây Á và Đông Bắc Á. Trong đó, Philippines từng vươn lên nhì bảng xếp hạng ở Asian Games 2 (14, 14, 17) nhờ chơi trên sân nhà. Đến Asian Games 3-1958, Thái Lan xuất hiện, nhưng còn khiêm tốn ở vị trí thứ 13/16 đoàn đoạt huy chương (0, 1, 3), sau cả Việt Nam (2, 0, 2) xếp hạng 8. Tuy nhiên, tốc độ thăng tiến thành tích của Thái Lan tăng lên qua từng Asian Games, mà đỉnh điểm là hai lần liên tiếp tổ chức trên sân nhà Bangkok, về hạng 3 tại Asian Games 5 (12, 14, 11) và Asian Games 6 (9, 17, 13). Đến Asian Games 8-1978 cũng tổ chức trên sân nhà, họ tụt xuống hạng 5, nhưng số huy chương vẫn khá cao (11, 11, 20).
Nhiều người sẽ thắc mắc: Vậy Trung Quốc đang ở đâu trên bản đồ thể thao châu Á?
Thể thao của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa lần đầu góp mặt cùng ngôi nhà chung châu Á tại kỳ Asian Games 7-1974 tại Tehran, Iran. Ngay trong lần đầu tiên đó, họ đã chứng minh được sức mạnh của mình, khi “về đích” thứ ba chung cuộc (32, 44, 26), sau Nhật Bản và Iran (36, 28, 17). Thế rồi, con đường đi đến ngôi đầu của Trung Quốc cứ rộng dần, ngắn dần … Họ về thứ hai tại Asian Games 8 – 1978 (51, 55, 48) và chính thức chiếm ngôi vương tại kỳ Asian Games 9 – 1982 tại New Delhi, Ấn Độ (61, 51, 41), hơn “cựu vương” Nhật Bản 4 huy chương vàng.
Từ đó, chiếc ngai số 1 của làng thể thao châu Á không rời khỏi Trung Quốc tại các kỳ Asian Games 10 – 1986 (94, 82, 46) tại Seoul (Hàn Quốc), 11 – 1990 (183, 107, 51) tại Bắc Kinh, 12 – 1994 (125, 83, 58) tại Hiroshima (Nhật Bản), 13 – 1998 (129, 78, 67) tại Bangkok (Thái Lan), 14 – 2002 (150, 84, 74) tại Busan (Hàn Quốc) và mới đây tại Asian Games 15 – 2006 (165, 88, 63) Doha (Qatar).
Hiện tại, nếu có ai nghĩ đến chuyện “phế truất” ngôi vương của Trung Quốc trên bản đồ thể thao châu Á thì đây quả là chuyện hoang đường. Với tiềm lực thể thao của mình, Trung Quốc đang nhắm đến việc đoạt ngôi số 1 của đoàn thể thao Mỹ tại Olympic 2008 diễn ra trên sân nhà Bắc Kinh, chứ nói chi đến Asian Games.
Hai vị trí nhì và ba là cuộc tranh chấp tay đôi giữa Hàn Quốc và Nhật Bản. Tại Hiroshima, Nhật Bản (64 vàng) qua mặt, nhưng Hàn Quốc (65 vàng) chiến thắng ở kỳ đại hội 4 năm sau đó, rồi thắng tiếp tại Busan 2002 (96 vàng), Doha 2006 (58 vàng). Có thể nói, Hàn Quốc là “thế lực số 2” trên vũ đài thể thao châu Á.
Một thế lực khác cần nhắc đến là các nước cộng hòa nằm trong vùng Trung Á thuộc Liên Xô cũ. Họ gồm 5 quốc gia là Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan và Uzbekistan, tham dự Asian Games đầu tiên vào năm 1994 tại Hiroshima, để rồi chiếm ngay những vị trí tốt nhất: Kazakhstan hạng 4 (25, 26, 26), Uzbekistan hạng 5 (10, 11, 19). Các kỳ Asian Games sau đó, hai quốc gia này có những lúc trồi sụt, nhưng cũng không rồi khỏi 10 hạng đầu. Tại Doha 2006, Kazakhstan (23, 19, 43) hạng 4 và Uzbekstan (11, 11, 14) hạng 7.
Vị trí của thể thao Việt Nam so với các nước khu vực Đông Nam Á qua Asian Games 15 chưa được nhắc đến. Vẫn có 8 quốc gia đoạt huy chương như lần trước, nhưng thứ hạng có một vài thay đổi nhỏ:
1. Thái Lan (13 vàng, 15 bạc, 26 đồng) hạng 5 tại Asian Games;
2. Malaysia (8, 17, 17) hạng 10;
3. Singapore (8, 7, 12) hạng 12;
4. Philippines (4, 6, 9) hạng 18;
5. Việt Nam (3, 13, 7) hạng 19;
6. Indonesia (2, 3, 15) hạng 22;
7. Myanmar (0, 4, 7) hạng 27;
8. Lào (0, 1, 0) hạng 33.
Với bảng xếp hạng này, chúng ta có thể đưa nhận xét gì? Thể thao Việt Nam xin bớt so đo, tính toán hơn thua trong “cái ao nhà” SEA Games, cần xác định rõ vị trí của mình trên tấm bảng đồ châu lục và thế giới. Sau Asian Games 15, những người làm công tác quản lý, huấn luyện thể thao nên làm quen với việc xác định mục tiêu cho VĐV của mình hướng tới huy chương thế giới, Olympic và cuối cùng mới là châu Á.